Huis, tuin en keuken kunst

Wat is er zo interessant aan deze plasbak? Je komt hem te pas en te onpas tegen in boeken over hedendaagse kunst. Het is een artefact van Marcel Duchamp en het ding was ooit bedoeld als doodsteek voor de kunst. Onbedoeld heeft dit pissoir echter een heel nieuw hoofdstuk ingeluid in de kunstbeschouwing. De invloed van de dadaïst Marcel Duchamp bleek net zo groot als die van de godsdiensthervormer Martin Luther, die de religie eeuwen eerder loskoppelde van kerk en klooster en teruggaf aan gewone mensen. Duchamps daad laat zich daar gek genoeg goed mee vergelijken. Zoals Luther dat deed met de religie gaf Duchamp met dit pissoir de kunst terug aan het leven en de mensen. Duchamp vond dat men van kunst te zeer een verheven bedoening had gemaakt met kunstenaars die hun kunst als sacramenten zegenden en verkochten voor veel geld. Volgens Duchamp was de kunst een boevenbende geworden. De kunst werd naar zijn smaak gegijzeld door mensen die met pretentieuze professionaliteit de kunst hadden vervreemd van de universele creativiteit van mensen. Ieder mens was een kunstenaar, of beter gezegd: alles was kunst. Want de gedachte dat elk mens een kunstenaar is, is van later tijd. Die was van Joseph Beuys die Duchamps ideeën over found footage en ready mades terugkoppelde naar de mens. Voor Joseph Beuys was creativiteit het geheim van de mens. Beuys meende dat kunst altijd een kunstenaar kent, die iets tot kunst maakt. Onze menselijke visie verheft de dingen tot kunst zoals een bewogen ziel een piéta tot een religieus medium maakt. Duchamp laat echter zien dat alles, maar dan ook alles kunst kan zijn. Als we er oog voor hebben. Het zijn onze ogen die kunst tot kunst maken.